Rozmowa z Ma\u0142gorzat\u0105 Karwowsk\u0105-Zaradniak – pedagog szkoln\u0105 specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w terapii uzale\u017cnie\u0144, pracuj\u0105c\u0105 w Szkole Podstawowej im. Arkadego Fiedlera w Czapurach oraz dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w Stowarzyszeniu Staro\u0142\u0119ka od nowa.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Jak sp\u0119dza\u0142a Pani czas w m\u0142odo\u015bci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najch\u0119tniej ka\u017cd\u0105 woln\u0105 chwil\u0119 sp\u0119dza\u0142am na dworze\u2026 kiedy by\u0142o s\u0142o\u0144ce biegali\u015bmy po trawiastym boisku, grali\u015bmy w koszyk\u00f3wk\u0119 – dziewczyny kontra ch\u0142opaki, wspinali\u015bmy si\u0119 na pag\u00f3rki i urz\u0105dzali\u015bmy pikniki pod drzewami w parku. Kiedy pada\u0142 deszcz zabierali\u015bmy p\u0142aszcze przeciwdeszczowe, parasolki i w kaloszach przeskakiwali\u015bmy przez ka\u0142u\u017ce zawsze wracali\u015bmy mokrzy do domu. Zim\u0105 je\u017adzili\u015bmy na \u0142y\u017cwach, na zalanym wod\u0105 boisku, powstawa\u0142y igloo ze \u015bniegu i robili\u015bmy konkursy na najwi\u0119kszego ba\u0142wana i bitwy na \u015bnie\u017cki. Bardzo du\u017co ze sob\u0105 rozmawiali\u015bmy, ka\u017cdy opowiada\u0142 historie ze swojego \u017cycia, z ostatniego dnia, z wakacji. \u015amiali\u015bmy si\u0119 w g\u0142os, a wieczorami nasz \u015bmiech ni\u00f3s\u0142 si\u0119 po osiedlach\u2026 spacerowali\u015bmy chodnikami, uliczkami czasami kilkukrotnie przymierzali\u015bmy t\u0105 sam\u0105 tras\u0119 w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n\n\n\n Jak postrzega Pani aktywno\u015bci dzisiejszej m\u0142odzie\u017cy? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Masz bardzo napi\u0119ty grafiki \u2013 zaj\u0119cia dodatkowe, angielski, basen, narty, pi\u0142ka no\u017cna, szachy, zaj\u0119cia terapeutyczne i tym podobne. Cz\u0119sto Tw\u00f3j czas na nie jest zagospodarowany co do minuty. Odbywaj\u0105 si\u0119 w grupach jednak jeste\u015b indywidualno\u015bci\u0105 dzia\u0142asz dla swojego dobra, niekoniecznie dla dobra og\u00f3\u0142u. Uczysz si\u0119 w szkole tw\u00f3rczo\u015bci i kreatywno\u015bci, a ostatecznie wszystkie zaj\u0119cia zaplanowane s\u0105 w ka\u017cdym szczeg\u00f3le i najdrobniejszym dzia\u0142aniu przez prowadz\u0105cego – doros\u0142ego. Nie masz czasu na w\u0142asn\u0105 inicjatyw\u0119, pomys\u0142owo\u015b\u0107, kreatywno\u015b\u0107\u2026 widz\u0119 Ci\u0119 jak spieszysz si\u0119, przemieszczaj\u0105c autobusami, samochodem z rodzicami, z jednych zaj\u0119\u0107 na drugie, do domu i na zaj\u0119cia, na zaj\u0119cia i do domu\u2026 I za ka\u017cdym razem, gdziekolwiek bym Ci\u0119 nie dostrzeg\u0142a widz\u0119 telefon w Twojej r\u0119ce \u2026<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie co z tym telefonem? <\/strong><\/p>\n\n\n\n To ju\u017c wiemy, \u017ce zaw\u0142adn\u0105\u0142 naszym \u017cyciem, w zasadzie ci\u0119\u017cko jest spotka\u0107 wok\u00f3\u0142 nas osoby, kt\u00f3re go nie posiadaj\u0105, nie u\u017cywaj\u0105. Pomimo warto\u015bciowych rzeczy, do kt\u00f3rych mo\u017ce si\u0119 przyczynia\u0107, najsmutniejsze jest to, \u017ce w wielu przypadkach sta\u0142 si\u0119 jedynym narz\u0119dziem sp\u0119dzania wolnego czasu. <\/p>\n\n\n\n Ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 do\u015bwiadczeni w dziedzinie medi\u00f3w \/ Internetu, rozpowszechniali strategie medialne sami przyznaj\u0105, \u017ce post\u0119p techniczny wzbudzi\u0142 u nich przera\u017cenie i trwog\u0119 o dobro dzieci, m\u0142odzie\u017cy, a tak\u017ce doros\u0142ych. Telefon w r\u0119ku cz\u0142owieka sta\u0142 si\u0119 powszechnym narz\u0119dziem do poruszania si\u0119 po wszystkich obszarach \u017cycia w tym takich, kt\u00f3re \u0142ami\u0105 prawo – s\u0105 przest\u0119pstwami, dzia\u0142aj\u0105 na szkod\u0119 ludzi i prowadz\u0105 do dramat\u00f3w i tragedii \u017cyciowych, utraty zdrowia a nawet \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n Jak to telefon mo\u017ce prowadzi\u0107 do utraty zdrowia? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli kto\u015b s\u0142ysza\u0142 kiedy\u015b o uzale\u017cnieniu\u2026 <\/p>\n\n\n\n M\u0142odzi ludzie s\u0105 znacznie bardziej podatni na uzale\u017cnienia ni\u017c doro\u015bli, dlatego te\u017c my rodzice, nauczyciele stawiamy wam zakazy, ograniczymy dost\u0119p do medi\u00f3w, uczymy was innych sposob\u00f3w sp\u0119dzania wolnego czasu.<\/p>\n\n\n\n Du\u017co i cz\u0119sto wydzielanych hormon\u00f3w szcz\u0119\u015bcia powoduje tak zwany \u201epotop dopaminowy\u201d, a m\u00f3zg rejestruje zawy\u017cony ich poziom. W ko\u0144cu okazuje si\u0119, \u017ce nie potrafimy czerpa\u0107 rado\u015bci z innej rozrywki, nie daj\u0105 tak silnego poczucia szcz\u0119\u015bcia. Telefon zawsze mamy pod r\u0119k\u0105. Zaspokajamy nim wszystkie potrzeby mi\u0119dzy innymi: \u017cywieniowe \u2013 zdj\u0119cia jedzenia, pozyskiwanie przepis\u00f3w, spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w online; aktywno\u015bci fizycznej \u2013 \u0107wiczenia z gwiazd\u0105 sportu, uk\u0142adanie plan\u00f3w treningowych, konsultacje z trenerem online; relacji \u2013 poznawanie nowych ludzi, podtrzymywanie kontaktu przez media, zakochiwanie si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Internet oraz media spo\u0142eczno\u015bciowe niestety przynosz\u0105 chwilow\u0105, pozorn\u0105 ulg\u0119, bo i tak jeste\u015bmy przywo\u0142ywani do rzeczywisto\u015bci. <\/p>\n\n\n\n Bardzo dotkliwe jest to, \u017ce z ogromn\u0105 moc\u0105 negatywn\u0105 pojawiaj\u0105 si\u0119 sprawy zwi\u0105zane z cyberprzemoc\u0105:<\/p>\n\n\n\n Zatem, telefon, komputer, internet to nie tylko przyjemne emocje\u2026 Zauwa\u017c jak\u017ce silnie na nas oddzia\u0142ywuj\u0105 hormony szcz\u0119\u015bcia, \u017ce dla bycia w internecie jeste\u015bmy sk\u0142onni zaryzykowa\u0107 swoje dobre imi\u0119 i poczucie warto\u015bci nara\u017caj\u0105c si\u0119 na hejt\/przemoc\u2026<\/p>\n\n\n\n Stawiasz wszystko na jedn\u0105 kart\u0119, bo w tak prosty spos\u00f3b – kilkoma \u0142askami, fa\u0142szywymi informacjami, przerobionymi zdj\u0119ciami mo\u017cna doprowadzi\u0107 do poczucia szcz\u0119\u015bcia, dowarto\u015bciowa\u0107 si\u0119. Tworzysz pozorn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. A m\u00f3zg nie odr\u00f3\u017cniaj\u0105c rzeczywisto\u015bci od fikcji przyjmuje to za pewnik. Jak d\u0142ugo mo\u017cna \u017cy\u0107 w k\u0142amstwie? Stajemy si\u0119 bardzo wygodni w d\u0105\u017ceniu do ucieczki od rzeczywisto\u015bci \u2013 w domu, w szkole, rodzice w pracy, przy biurku, na kanapie. <\/p>\n\n\n\n Wspomnia\u0142a pani o uzale\u017cnieniu, przecie\u017c uzale\u017cnia alkohol, papierosy\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uzale\u017cnienie pojawia si\u0119 wtedy, gdy danemu zachowaniu, danej substancji po\u015bwi\u0119camy nadmierne ilo\u015bci czasu, kiedy robimy to w spos\u00f3b niekontrolowany, je\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych my\u015bli skierowana jest na dane dzia\u0142anie b\u0105d\u017a produkt, gdy planujemy ograniczy\u0107 ilo\u015b\u0107, a to nam nie wychodzi, je\u015bli zaniedbujemy swoje podstawowe zadania i obowi\u0105zki (na przyk\u0142ad: w szkole, w zadaniach domowych, w relacjach z innymi lud\u017ami). <\/p>\n\n\n\n Korzystanie z telefonu ma ogromny negatywny wp\u0142yw na m\u00f3zg \u2013 na istot\u0119 szar\u0105 tak zwane \u201eszare kom\u00f3rki\u201d odpowiedzialne za pami\u0119\u0107, czytanie pisanie, m\u00f3wienie i inteligencj\u0119. <\/p>\n\n\n\n Powinni\u015bmy chroni\u0107 dzieci przed uzale\u017cnieniem od cyfrowych medi\u00f3w, dbaj\u0105c o to, by dorasta\u0142y jak najdalej od nich. Dzieci i nastolatki potrzebuj\u0105 do rozwoju ca\u0142ego \u015bwiata, a nie jego nudnej cyfrowej podr\u00f3bki.<\/em><\/p>prof. Manfred Spitzer<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n Korzystanie z telefonu do p\u00f3\u017anych godzin nocnych zaburza produkcj\u0119 melatoniny \u2013 odpowiedzialnej za poczucie senno\u015bci i zasypianie. Badania pokazuj\u0105, \u017ce osoby uzale\u017cnione od smartfon\u00f3w cz\u0119\u015bciej popadaj\u0105 w stany l\u0119kowe, zaburzenia nastroju i depresj\u0119. <\/p>\n\n\n\n Brzmi gro\u017anie\u2026 <\/p>\n\n\n\n Zatem co robi\u0107 \u017ceby temu zapobiec? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Specjali\u015bci okre\u015blaj\u0105 nieszkodliwy czas ekranowy:<\/p>\n\n\n\n Zacznij sprawdza\u0107 ile czasu sp\u0119dzasz w sieci. Zaplanuj czas sp\u0119dzany w sieci. Ustal miejsce odk\u0142adania telefonu. Nie zasypiaj z telefonem w pobli\u017cu. Do nauki wybieraj wersje papierowe podr\u0119cznik\u00f3w. Ogranicz ilo\u015b\u0107 platform spo\u0142eczno\u015bciowych. Poznaj mechanizm generowania zysk\u00f3w finansowych w sieci – ka\u017cde Twoje klikni\u0119cie to pieni\u0105dz do kogo\u015b kieszeni. <\/p>\n\n\n\n Porozmawiaj z rodzicami – popro\u015b o pomoc. Mo\u017cesz skorzysta\u0107 z wizyty u szkolnego psychologa lub pedagoga. Zadzwo\u0144 na og\u00f3lnopolski ca\u0142odobowy telefon zaufania dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy: 116 111<\/a> lub 800 121 212.<\/a><\/p>\n\n\n\n